Auteur: Wim de Koning Gans

Na afloop van de wijkvergadering van het Wijkoverleg Statenkwartier op 8 april 2026 reikte stadsdeeldirecteur Scheveningen Mendy van Veen de stadsspeld van de gemeente Den Haag uit aan BAS-bestuurslid Maarten Ruijters.

De stadsspeld is voor vrijwilligers die zich minstens 10 jaar hebben ingezet voor de Haagse bevolking in hun wijk of buurt. In haar speech bij de uitreiking memoreerde Mendy van Veen dat Maarten regelmatig buurtbewoners en andere geïnteresseerden rondleidt door het Statenkwartier en dat hij mensen anders laat kijken naar hun leefomgeving. Ook werkt hij mee aan de jaarlijkse lampionnenoptocht in het Statenkwartier ter gelegenheid van Sint Maarten. En natuurlijk is Maarten al vele jaren actief bij het beschermen van de architectuur van onze wijk. In dit kader adviseert hij bewoners over het verbeteren van hun pand met respect voor de cultuurhistorische waarden, met name over het behoud van glas in lood.

Stichting BAS is blij met deze erkenning voor de inzet van oprichter en bestuurslid sinds 2019 Maarten Ruijters.

Het Statenkwartier is Rijksbeschermd stadsgezicht en het is de taak van de gemeente de kwaliteit van de architectuur en het stadsbeeld te behoeden voor ingrepen die daaraan afbreuk doen. Meestal gaat het goed, maar helaas niet altijd. Ook in 2025 vond BAS het regelmatig nodig in actie te komen, op eigen initiatief of na een tip of verzoek van bezorgde bewoners. In het geval van illegale bouw sturen wij eerst een brief aan de eigenaar, die daarmee de kans krijgt om legalisatie aan te vragen of de verandering terug te draaien. Pas als dit geen resultaat oplevert, doet BAS een handhavingsverzoek. Bij vergunningaanvragen waarbij het stadsgezicht wordt aangetast dienen wij een zienswijze in. Als zo’n ongewenste vergunning toch wordt verleend is de volgende stap om bezwaar te maken bij de gemeente.

Voorlichting aan huizenkopers

Mensen die een huis in de wijk gekocht hebben gaan helaas regelmatig verbouwen zonder de vereiste vergunning(en). Daarom zijn wij in september 2025 gestart met het bezorgen van een brief aan kopers van huizen in het Statenkwartier, zoals vermeld op Funda. In die brief stellen wij ons voor, wijzen op het Rijksbeschermd stadsgezicht en onderstrepen de noodzaak om voor verbouwingen een vergunning aan te vragen. Ook bieden wij aan te adviseren over het behoud van glas-in-lood bij het plaatsen van isolatieglas, en over het herstel van originele details. In 2025 zijn 86 van dergelijke brieven bezorgd.

Glas-in-lood

In twee gevallen kwam BAS in actie tegen (de dreiging van) het verdwijnen van glas-in-lood. Een van beide gevallen was extra schrijnend omdat de eigenaar van een parterre het glas-in-lood van de voorkamer wilde behouden, maar de gemeente eiste dat er verticale roedes geplaatst zouden worden naar voorbeeld van een buurpand dat niet tot dezelfde bouwkundige eenheid behoort. Een bezwaar tegen de verleende vergunning leidde niet tot een andere opstelling van de gemeente, waarna wij beroep instelden bij de rechtbank. Tijdens de zitting van de bezwaarcommissie stelde de gemeente zich op het standpunt dat  het bestemmingsplan niet bepaalt dat glas-in-lood beschermd is. Wij denken daar anders over. Een ander geval betreft de goedkeuring van een plan dat verwijdering van glas-in-lood inhield op voorstel van de eigenaar. Ook hier werd het bezwaar afgewezen en tekenden wij beroep aan bij de rechtbank. In beide zaken stuurde Erfgoedvereniging Heemschut een brief naar de gemeente om het belang van het behoud van glas-in-lood te onderstrepen.

Langlopende zaken

Een heel lang lopende zaak is ons beroep in 2021 tegen het verlenen van een vergunning voor een kapverdieping op Frederik Hendrikplein 34 met als gevolg de sloop van een (inmiddels kun je wel zeggen ‘het’) torentje. Ook de Vrienden van Den Haag en SOS Den Haag hadden gezamenlijk beroep ingesteld. Beide beroepen zijn op 22 september 2025 behandeld door de Rechtbank Rotterdam. In een tussenvonnis van 30 oktober is vastgesteld dat de vergunningverlener, het college van B & W, onvoldoende duidelijk heeft gemaakt waarom het bouwplan binnen het Rijksbeschermd stadsgezicht past en dat daarmee de oorspronkelijke waardevolle karakteristiek van het pand of ensemble niet wordt aangetast. Ook is niet gebleken dat de welstandscommissie heeft gekeken naar de vraag of het bouwplan in de bredere omgeving past die behoort tot het beschermd stadsgezicht. De gemeente Den Haag is in de gelegenheid gesteld het geconstateerde zorgvuldigheidsgebrek te herstellen of laten herstellen en heeft daarvan gebruik gemaakt door in december een aanvullende motivatie aan de rechtbank toe te sturen. Daarop is kritisch gereageerd door BAS, de Vrienden van Den Haag en SOS Den Haag. De uitspraak in deze zaak wordt verwacht in 2026.

Ook tegen het plan voor een dakopbouw op Kranenburgweg 12A was BAS in beroep gegaan, in 2023. Ook hier waren gebreken geconstateerd en heeft de gemeente aangegeven hoe men die wilde herstellen. De uitspraak was op 8 juli. Volgens de rechter heeft de gemeente de geconstateerde gebreken hersteld en was het beroep van BAS dus ongegrond. BAS heeft op 17-8-2025 bij de Raad van State hoger beroep aangetekend tegen deze uitspraak. De zitting wordt verwacht in de tweede helft van 2026.

Er is ook goed nieuws. In 2020 had BAS bezwaar aangetekend en later beroep ingesteld tegen het verlenen van een omgevingsvergunning voor een dakopbouw op Frederik Hendrikplein 30. De dakopbouw is niet gerealiseerd en de vergunning is inmiddels ingetrokken. Daar komt dus geen dakopbouw.

Educatieve activiteiten

Bestuurslid Maarten Ruijters heeft in het Couvéehuis de tweede van twee lezingen gegeven over de architectuur en geschiedenis van de wijk, ditmaal over de periode vanaf 1945. Op 23 augustus 2025 verzorgde hij twee architectuurrondleidingen door de wijk in het kader van het “Art Nouveau Festijn – Den Haag rond 1900”.

Bestuur

In 2025 traden Marja Langenberg (voorzitter) en Rasmus Geertsema (gewoon lid) terug als bestuurslid.

Met ingang van 1 november 2025 heeft Marja Langenberg het voorzitterschap van Stichting BAS neergelegd. Marja was in juni 2019 een van de oprichters en is bijna 6,5 jaar onze voorzitter geweest. Met technische ondersteuning van haar man Paul van Leeuwen zette zij deze website op poten en zij plaatste regelmatig nieuws op de site. Marja zette zich met volle energie in voor bijvoorbeeld het behoud van het torentje van Frederik Hendrikplein 34 en voor herstel van huize De Kempenaer aan de Eisenhowerlaan. Midden in de coronapandemie gaf zij BAS meer bekendheid door tijdens de online wijkvergadering op 14 april 2021 een presentatie te verzorgen met de titel ‘Wie beschermt het rijkbeschermd stadsgezicht Statenkwartier?’.

Als voorzitter onderhield Marja de contacten met bijvoorbeeld het Wijkoverleg Statenkwartier en met de afdeling Monumentenzorg van de gemeente Den Haag. Als het enigszins kon, probeerde ze in gesprek te gaan om zaken voor elkaar te krijgen. Als gevolg van de invoering van de Omgevingswet moest voor de stad Den Haag een Omgevingsvisie worden opgesteld. Aan de participatie bij het opstellen daarvan nam Marja namens BAS deel.

Ook toen zij gezondheidsproblemen kreeg, bleef Marja zich naar vermogen inzetten voor BAS, maar nu was toch de tijd gekomen om afscheid te nemen. Stichting BAS is Marja zeer erkentelijk voor haar inzet om het beschermd stadsgezicht intact te houden.

Wie neemt het stokje van Marja over? Of komt het bestuur van BAS als gewoon lid versterken? Lees meer op BAS zoekt bestuursleden.

De stichting BAS maakt zich hard voor het behoud van de bijzondere architectuur in het Rijksbeschermde stadsgezicht Geuzen- en Statenkwartier. In de zes jaar van haar bestaan heeft zij zich ingezet voor vele zaken die voor het unieke karakter van het Statenkwartier belangrijk zijn, zoals:
• Acties tegen verwaarlozing, onterecht verleende vergunningen en illegale bouw
• Tegengaan misplaatste dakopbouwen, dakterrassen en gevelvernieuwingen
• Advies aan bewoners over architectuur, vergunningverlening en verduurzamen,
met respect voor de originele architectuur en cultuurhistorie
• Actie tegen de sloop van het torentje hoek Frederik Hendrikplein
• Actie voor het behoud van Huize de Kempenaer
• Lezingen, rondleidingen en publicaties
• Overleg en inspraak bij de nieuwe Omgevingswet en gemeentelijke plannen samen met andere Rijksbeschermde stadsgezichten, Wijkoverleg e.a.

Vacature 1: Voorzitter

Als opvolger van de voorzitter die ruim zes jaar in functie is geweest, zoeken wij iemand met communicatieve en organisatorische vaardigheden die affiniteit heeft met erfgoed, in het bijzonder de architectuur van begin 20^e eeuw.

De voorzitter van BAS:
– is het gezicht naar buiten van de stichting
– houdt contact met verwante organisaties als Wijkoverleg Statenkwartier, Vrienden van Den Haag, Vereniging Vrienden Monumentaal Erfgoed Den Haag en Omgeving en Erfgoedvereniging Heemschut
– onderhoudt het contact met de pers, de politiek en de gemeente Den Haag
– roept de bestuursvergaderingen bijeen, stelt de agenda op, leidt de vergaderingen en leidt de besluitvorming in en buiten de vergaderingen
– bewaakt de doelstellingen van de stichting
– coördineert lopende projecten en acties
– is het aanspreekpunt voor het adviseren en ondersteunen van eigenaren en bewoners die BAS benaderen, houdt hierover overzicht en overlegt waar nodig met andere bestuursleden
– coördineert (juridische) procedures en acties
– initieert en coördineert activiteiten op het gebied van voorlichting en informatie
– levert bijdragen aan de website bas-statenkwartier.nl (ervaring met WordPress is een voordeel maar niet vereist)
– bewaakt de taakverdeling binnen het bestuur

(Afgezien van de taken die typisch zijn voor de voorzitter, secretaris en penningmeester kunnen de taken binnen het bestuur in onderling overleg worden verdeeld.)

Vacature 2: Bestuurslid

De functies secretaris en penningmeester zijn op dit moment vervuld, daarnaast is er één algemeen bestuurslid die met name gespecialiseerd is in bouwkundige zaken. De nieuwe functionaris is ook een algemeen bestuurslid en heeft bij voorkeur kennis van, ervaring met of affiniteit met minstens een van de gebieden bouwkunde, bouwkunst en bestuursrecht.

Een bestuurslid van BAS:
– woont de bestuursvergaderingen bij (op dit moment ongeveer tweemaandelijks)
– denkt mee over het beleid en de manier waarop BAS procedures en acties voert
– levert afhankelijk van de af te spreken taakverdeling in het nieuwe bestuur een bijdrage aan:
– het volgen van bouwplannen voor en bouwactiviteiten in het Geuzen- en Statenkwartier en zo nodig het geven van een zienswijze (schriftelijk of via inspreken), het aantekenen van bezwaar bij de gemeente of het instellen van beroep bij de rechtbank
– het geven van voorlichting over acties en procedures via de website bas-statenkwartier.nl (ervaring met WordPress is een voordeel maar niet vereist)

Heeft u interesse in een van beide functies, neem dan contact op met Maarten Ruijters (maarten@bas-statenkwartier.nl, 06-34217485) of Hans Westenberg (hans@bas-statenkwartier.nl, 06-53113260)