Samenvatting

Op 25 juni 2026 behandelde de rechtbank het beroep van BAS tegen het niet willen handhaven van  de gemeente om tot herstel te komen van het verwaarloosde rijksmonument Huize De Kempenaer aan de Eisenhowerlaan 132. Tijdens de zitting wordt duidelijk dat de gemeente zich op het standpunt stelt: ‘Wij kunnen en mogen niet vaststellen of het pand in slechte staat is. Wij gaan af op de mededeling van Saoedi-Arabië dat zij het pand gebruiken. Nederland betwist niet dat het pand een diplomatieke status heeft.’

BAS is van mening dat het pand zichtbaar in verval is (het college van B en W heeft dat in antwoord op vragen van raadsleden al in 2020 erkend), dat uit alles blijkt dat het niet gebruikt wordt door Saoedi-Arabië (SA) en dat meerdere uitspraken van (leden van het) college van B en W duidelijk maken dat Nederland in 2023 de ambassade liet weten dat Eisenhowerlaan 132 geen diplomatieke status heeft.

Nieuwe informatie vanuit de gemeente is dat SA iets aan onderhoud heeft gedaan (niet duidelijk is wat) en dat de ambassade wacht op akkoord van de hoofdstad voor verkoop van het pand.V an de rechter krijgt de gemeente drie weken de tijd om met informatie te komen waaruit blijkt op welke termijn SA het pand wil verkopen, vervolgens krijgt BAS vier weken de tijd voor een reactie. Als er na zeven weken geen duidelijkheid is gekomen gaat de rechter uitspraak doen.

Uitgebreid verslag van de zitting

Op 25 juni 2026 heeft de rechtbank het beroep behandeld van BAS tegen het niet willen handhaven van  de gemeente om tot herstel te komen van  het verwaarloosde rijksmonument Huize De Kempenaer aan de Eisenhowerlaan 132. Preciezer gezegd: BAS heeft op 28-11-2023 een handhavingsverzoek gedaan, de gemeente heeft dat op 20-12-2023 afgewezen, BAS heeft daartegen op 30-1-2024 bezwaar gemaakt en dat bezwaar is door de gemeente op 15-5-2024 ongegrond verklaard. Tegen dat laatste besluit stelde BAS op 19-6-2024 beroep in bij de rechtbank Den Haag.

De zitting begint met vragen van de rechter aan de woordvoerder van de gemeente. Allereerst: of de gemeente de stelling van BAS betwist dat het pand na de aankoop in 2007 door Saoedi-Arabië (hierna SA) nooit in gebruik is genomen. De gemeente betwist dat inderdaad, zij gaat af op wat SA zegt, namelijk dat men het pand gebruikt voor de missie (diplomatieke vertegenwoordiging). ‘Niemand kan zien wat er binnen gebeurt.’ De woordvoerder van BAS geeft aan dat er heel weinig activiteit is bij het pand. Buren zien af en toe iemand aan de achterkant een auto parkeren en even naar binnen gaan. Het hek aan de voorkant gaat zeer zelden open.

Tegenover de door BAS aangekaarte slechte staat van het gebouw stelt de gemeente dat visuele waarnemingen volgens het bouwbesluit niet voldoende zijn om te handhaven. Bij een pand dat diplomatieke bescherming geniet mag de gemeente het terrein niet op om onderzoek te doen. Bovendien is onderzoek niet zinvol omdat de gemeente stelt niet handhavend te kunnen optreden.

De rechter vraagt of de gemeente betwist dat Nederland (het ministerie van Buitenlandse Zaken, hierna BuZa) de diplomatieke status van het pand betwist. De gemeente verwijst daarvoor naar een note verbale uit 2023 en een van 24 juni 2026, die onder geheimhouding naar de rechtbank zouden zijn gestuurd. De rechter heeft die niet ontvangen. Later zegt de gemeente dat Nederland de diplomatieke status niet betwist maar zij kan niet uitleggen waarom dat in 2023 anders zou zijn geweest.

BAS geeft aan dat de gemeente in deze zaak stukken heeft achtergehouden, onder andere de note verbale uit mei 2023. De gemeente zegt dat die note verbale niet is gebruikt bij de beslissing op bezwaar. SA wil niet dat de note verbale openbaar wordt gemaakt.

Verder blijkt tijdens de zitting dat er nog steeds gesprekken zijn tussen BuZa en SA en dat de gemeente daarbij betrokken is. In de note verbale van een dag (!) voor de zitting van de rechtbank staat dat er iets (wat precies maakt de gemeente niet duidelijk) is gebeurd aan onderhoud en dat de ambassade wacht op akkoord van de hoofdstad voor verkoop van het pand.

BAS reageert dat van onderhoud tot op vandaag niets gebleken is. SA gebruikt het pand niet. BuZa heeft SA erop gewezen dat het pand geen diplomatieke status heeft. Aan de raadscommissie Ruimte heeft wethouder Balster in 2023 laten weten dat uit de note verbale van mei 2023 blijkt dat het pand volgens BuZa geen diplomatieke status heeft. Volgens de woordvoerder van de gemeente is de uitspraak van de wethouder informatie uit de tweede hand waar je niet op kunt afgaan. Wel een merkwaardige opvatting over een uitspraak die een wethouder nota bene in het openbaar doet.

BAS memoreert de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof (IG) uit 2020 in een zaak tussen Equatoriaal-Guinea en Frankrijk. Volgens het IG kon Frankrijk de diplomatieke status van een pand in bezit van Equatoriaal-Guinea terecht betwisten. De rechter concludeert uit deze uitspraak dat het ‘zendende’ land (dat een diplomatieke vertegenwoordiging in het gastland heeft) niet eenzijdig kan vaststellen dat een pand tot de missie behoort.

De rechter wijst op de raadsstukken waarin duidelijk staat dat BuZa de diplomatieke status betwist. Volgens de woordvoerder van de gemeente was BuZa ten tijde van de bezwaarprocedure van mening dat het pand werd gebruikt door de missie. Hoe zich dit laat rijmen met een eerdere betwisting weet de gemeente niet uit te leggen.

Dat de verkoop van het pand nu dichtbij lijkt te komen was nieuwe informatie, al leert de ervaring in deze zaak dat beloftes niet altijd worden nagekomen. In overleg is het volgende tijdpad vastgesteld voor het vervolg:

• De gemeente krijgt drie weken de tijd om stukken te overleggen waaruit blijkt binnen welke termijn SA voornemens is het pand aan de Eisenhowerlaan 132 te verkopen;
• BAS krijgt vier weken de tijd om op die nieuwe informatie te reageren;
• Als er na zeven weken nog geen duidelijkheid is, gaat de rechter uitspraak doen;
• Als de notes verbales (alsnog) binnenkomen bij de rechtbank zal de Geheimhoudingskamer uitmaken of zij openbaar mogen worden.

Samengevat luidt het standpunt van de gemeente: Wij kunnen en mogen niet vaststellen of het pand in slechte staat is. Wij gaan af op de mededeling van SA dat zij het pand gebruiken. Nederland betwist niet dat het pand een diplomatieke status heeft. Behalve het aspect van het al dan niet in gebruik zijn van het pand, kost het weinig moeite bewijs te vinden dat deze uitspraken niet overeenkomen met eerdere uitspraken van het college van B en W en leden daarvan. Al in 2020 zijn vragen gesteld door raadsleden Oudshoorn-van Ginderen en Pronk, waarvan de eerste luidde: ‘Is het college bekend met de vervallen status van de panden aan de Eisenhowerlaan 132 en Alexanderstraat 19?‘ Het antwoord van het college van B en W: ‘Ja, het college is bekend met de huidige status van de panden aan de Eisenhowerlaan 132 en de Alexanderstraat 19.’ Toen al was de gemeente in gesprek met de ambassade, bijgestaan door BuZa, over het (gebrek aan) onderhoud van het pand.

In antwoord op vragen van raadsleden Van Basten Batenburg en De Ridder stelt wethouder Balster op 4 juli 2023: ‘In mei van dit jaar heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken de ambassade voor het laatst een zogenoemde Note Verbale (een diplomatieke nota) doen toekomen waarin nogmaals dringend aandacht werd gevraagd voor de staat van genoemde panden. Daarbij heeft het Ministerie te kennen gegeven van oordeel te zijn dat de panden geen diplomatieke status hebben. Bij ontbreken van deze status kan de gemeente in principe een handhavingstraject in gang zetten.’ Het antwoord vermeldt ook dat de ambassadeur van SA het niet eens is met het oordeel van BuZa en dat de gemeente zijn antwoord op de note verbale afwacht.

De komende weken zal hopelijk meer duidelijk worden over de verkoopplannen van Saoedi-Arabië. Handhaven tegen dat land heeft natuurlijk geen zin als een verkoop aanstaande is. Als er nieuwe ontwikkelingen zijn houden wij u op de hoogte.

De foto’s van het vervallen Huize De Kempenaer (Eisenhowerlaan 132) en het bijgebouw aan de Van Bleiswijkstraat 118 zijn gemaakt met een telelens op 7 april 2024, vanaf de straat of vanaf een woning aan de Van Bleiswijkstraat.