Categorie: BAS

Het Statenkwartier is Rijksbeschermd stadsgezicht en het is de taak van de gemeente de kwaliteit van de architectuur en het stadsbeeld te behoeden voor ingrepen die daaraan afbreuk doen. Meestal gaat het goed, maar helaas niet altijd. Ook in 2025 vond BAS het regelmatig nodig in actie te komen, op eigen initiatief of na een tip of verzoek van bezorgde bewoners. In het geval van illegale bouw sturen wij eerst een brief aan de eigenaar, die daarmee de kans krijgt om legalisatie aan te vragen of de verandering terug te draaien. Pas als dit geen resultaat oplevert, doet BAS een handhavingsverzoek. Bij vergunningaanvragen waarbij het stadsgezicht wordt aangetast dienen wij een zienswijze in. Als zo’n ongewenste vergunning toch wordt verleend is de volgende stap om bezwaar te maken bij de gemeente.

Voorlichting aan huizenkopers

Mensen die een huis in de wijk gekocht hebben gaan helaas regelmatig verbouwen zonder de vereiste vergunning(en). Daarom zijn wij in september 2025 gestart met het bezorgen van een brief aan kopers van huizen in het Statenkwartier, zoals vermeld op Funda. In die brief stellen wij ons voor, wijzen op het Rijksbeschermd stadsgezicht en onderstrepen de noodzaak om voor verbouwingen een vergunning aan te vragen. Ook bieden wij aan te adviseren over het behoud van glas-in-lood bij het plaatsen van isolatieglas, en over het herstel van originele details. In 2025 zijn 86 van dergelijke brieven bezorgd.

Glas-in-lood

In twee gevallen kwam BAS in actie tegen (de dreiging van) het verdwijnen van glas-in-lood. Een van beide gevallen was extra schrijnend omdat de eigenaar van een parterre het glas-in-lood van de voorkamer wilde behouden, maar de gemeente eiste dat er verticale roedes geplaatst zouden worden naar voorbeeld van een buurpand dat niet tot dezelfde bouwkundige eenheid behoort. Een bezwaar tegen de verleende vergunning leidde niet tot een andere opstelling van de gemeente, waarna wij beroep instelden bij de rechtbank. Tijdens de zitting van de bezwaarcommissie stelde de gemeente zich op het standpunt dat  het bestemmingsplan niet bepaalt dat glas-in-lood beschermd is. Wij denken daar anders over. Een ander geval betreft de goedkeuring van een plan dat verwijdering van glas-in-lood inhield op voorstel van de eigenaar. Ook hier werd het bezwaar afgewezen en tekenden wij beroep aan bij de rechtbank. In beide zaken stuurde Erfgoedvereniging Heemschut een brief naar de gemeente om het belang van het behoud van glas-in-lood te onderstrepen.

Langlopende zaken

Een heel lang lopende zaak is ons beroep in 2021 tegen het verlenen van een vergunning voor een kapverdieping op Frederik Hendrikplein 34 met als gevolg de sloop van een (inmiddels kun je wel zeggen ‘het’) torentje. Ook de Vrienden van Den Haag en SOS Den Haag hadden gezamenlijk beroep ingesteld. Beide beroepen zijn op 22 september 2025 behandeld door de Rechtbank Rotterdam. In een tussenvonnis van 30 oktober is vastgesteld dat de vergunningverlener, het college van B & W, onvoldoende duidelijk heeft gemaakt waarom het bouwplan binnen het Rijksbeschermd stadsgezicht past en dat daarmee de oorspronkelijke waardevolle karakteristiek van het pand of ensemble niet wordt aangetast. Ook is niet gebleken dat de welstandscommissie heeft gekeken naar de vraag of het bouwplan in de bredere omgeving past die behoort tot het beschermd stadsgezicht. De gemeente Den Haag is in de gelegenheid gesteld het geconstateerde zorgvuldigheidsgebrek te herstellen of laten herstellen en heeft daarvan gebruik gemaakt door in december een aanvullende motivatie aan de rechtbank toe te sturen. Daarop is kritisch gereageerd door BAS, de Vrienden van Den Haag en SOS Den Haag. De uitspraak in deze zaak wordt verwacht in 2026.

Ook tegen het plan voor een dakopbouw op Kranenburgweg 12A was BAS in beroep gegaan, in 2023. Ook hier waren gebreken geconstateerd en heeft de gemeente aangegeven hoe men die wilde herstellen. De uitspraak was op 8 juli. Volgens de rechter heeft de gemeente de geconstateerde gebreken hersteld en was het beroep van BAS dus ongegrond. BAS heeft op 17-8-2025 bij de Raad van State hoger beroep aangetekend tegen deze uitspraak. De zitting wordt verwacht in de tweede helft van 2026.

Er is ook goed nieuws. In 2020 had BAS bezwaar aangetekend en later beroep ingesteld tegen het verlenen van een omgevingsvergunning voor een dakopbouw op Frederik Hendrikplein 30. De dakopbouw is niet gerealiseerd en de vergunning is inmiddels ingetrokken. Daar komt dus geen dakopbouw.

Educatieve activiteiten

Bestuurslid Maarten Ruijters heeft in het Couvéehuis de tweede van twee lezingen gegeven over de architectuur en geschiedenis van de wijk, ditmaal over de periode vanaf 1945. Op 23 augustus 2025 verzorgde hij twee architectuurrondleidingen door de wijk in het kader van het “Art Nouveau Festijn – Den Haag rond 1900”.

Bestuur

In 2025 traden Marja Langenberg (voorzitter) en Rasmus Geertsema (gewoon lid) terug als bestuurslid.

Met ingang van 1 november 2025 heeft Marja Langenberg het voorzitterschap van Stichting BAS neergelegd. Marja was in juni 2019 een van de oprichters en is bijna 6,5 jaar onze voorzitter geweest. Met technische ondersteuning van haar man Paul van Leeuwen zette zij deze website op poten en zij plaatste regelmatig nieuws op de site. Marja zette zich met volle energie in voor bijvoorbeeld het behoud van het torentje van Frederik Hendrikplein 34 en voor herstel van huize De Kempenaer aan de Eisenhowerlaan. Midden in de coronapandemie gaf zij BAS meer bekendheid door tijdens de online wijkvergadering op 14 april 2021 een presentatie te verzorgen met de titel ‘Wie beschermt het rijkbeschermd stadsgezicht Statenkwartier?’.

Als voorzitter onderhield Marja de contacten met bijvoorbeeld het Wijkoverleg Statenkwartier en met de afdeling Monumentenzorg van de gemeente Den Haag. Als het enigszins kon, probeerde ze in gesprek te gaan om zaken voor elkaar te krijgen. Als gevolg van de invoering van de Omgevingswet moest voor de stad Den Haag een Omgevingsvisie worden opgesteld. Aan de participatie bij het opstellen daarvan nam Marja namens BAS deel.

Ook toen zij gezondheidsproblemen kreeg, bleef Marja zich naar vermogen inzetten voor BAS, maar nu was toch de tijd gekomen om afscheid te nemen. Stichting BAS is Marja zeer erkentelijk voor haar inzet om het beschermd stadsgezicht intact te houden.

Wie neemt het stokje van Marja over? Of komt het bestuur van BAS als gewoon lid versterken? Lees meer op BAS zoekt bestuursleden.

Het is mooi wonen in het Rijksbeschermd stadsgezicht Statenkwartier. Goed zorgen voor het monumentale karakter van de woningen en goed zorgen voor de omgeving en het klimaat lijkt soms tegenstrijdig maar kan heel goed samengaan.

Als onderdeel van de Haagse Klimaatweek houdt de gemeente een  kennissessie Verduurzamen in rijksbeschermd stadsgezicht, op 14 november om 10.00 uur. Het is in het Museon en de toegang is gratis. Wel van vooraf aanmelden op https://haagse-klimaatweek.event-denhaag.nl/

De afdeling Vergunningen en Toezicht van de gemeente heeft een spreekuur voor vragen rond een Omgevingsvergunning. U kunt een afspraak maken via telefoonnummer 14070.

Op onze website heeft BAS nog een paar handvatten voordat u aan de slag gaat.

1. Aandachtspunten bij duurzaamheidsmaatregelen.
2. Isoleren van ramen met glas-in-lood.

Voor de liefhebbers van architectuur en erfgoed tippen wij drie recente publicaties, van groot naar klein. Marcel Teunissen is de auteur van Het Haagse Stadsbeeld, een prachtig boek over de geschiedenis van Den Haag. Daarin vindt u alles wat er maar te weten valt over de wording van de stad vanaf 1230 tot 2010. Maarten Ruijters (BAS) opende de artikelenreeks Dakdromen of nachtmerries? over dakopbouwen in de stad, in het blad Ons Den Haag 2025-1 van de Vrienden van Den Haag. Marja Langenberg (BAS) schreef in Nijvertijd 2024-2025 van de Stichting Industrieel Erfgoed Deventer de gastcolumn Levend Erfgoed over wonen en werken in de Van Beverningkstraat.

---

BAS heeft zich altijd hard gemaakt tegen omgevingsvergunningen die de het kenmerkende aangezicht van het beschermde stadsgezicht aantasten. Wij letten ook op de precedentwerking, daar waar de sloop van een torentje, een misplaatste dakopbouw of  verkrotting de deur openzet voor herhaling.

In vier gevallen is BAS al sinds 2020 en 2021 in actie tegen deze misplaatste vergunningen of gebrek aan handhaving via bezwaar (bij de gemeente), beroep (bij de rechtbank) en zelfs in hoger beroep (bij de Raad van State). Onder Acties vind u de laatste stand van zaken van ‘het torentje’ op Frederik Hendrikplein 34, de dakopbouw op Frederik Hendrikplein 30 en de dakopbouw op Kranenburgweg 12A. Over de zaak van Huize de Kempenaer op de Eisenhowerlaan is helaas nog niets te melden.

---

De stichting BAS maakt zich hard voor het behoud van de bijzondere architectuur in het Rijksbeschermde stadsgezicht Geuzen- en Statenkwartier. In de zes jaar van haar bestaan heeft zij zich ingezet voor vele zaken die voor het unieke karakter van het Statenkwartier belangrijk zijn, zoals:
• Acties tegen verwaarlozing, onterecht verleende vergunningen en illegale bouw
• Tegengaan misplaatste dakopbouwen, dakterrassen en gevelvernieuwingen
• Advies aan bewoners over architectuur, vergunningverlening en verduurzamen,
met respect voor de originele architectuur en cultuurhistorie
• Actie tegen de sloop van het torentje hoek Frederik Hendrikplein
• Actie voor het behoud van Huize de Kempenaer
• Lezingen, rondleidingen en publicaties
• Overleg en inspraak bij de nieuwe Omgevingswet en gemeentelijke plannen samen met andere Rijksbeschermde stadsgezichten, Wijkoverleg e.a.

Vacature 1: Voorzitter

Als opvolger van de voorzitter die ruim zes jaar in functie is geweest, zoeken wij iemand met communicatieve en organisatorische vaardigheden die affiniteit heeft met erfgoed, in het bijzonder de architectuur van begin 20^e eeuw.

De voorzitter van BAS:
– is het gezicht naar buiten van de stichting
– houdt contact met verwante organisaties als Wijkoverleg Statenkwartier, Vrienden van Den Haag, Vereniging Vrienden Monumentaal Erfgoed Den Haag en Omgeving en Erfgoedvereniging Heemschut
– onderhoudt het contact met de pers, de politiek en de gemeente Den Haag
– roept de bestuursvergaderingen bijeen, stelt de agenda op, leidt de vergaderingen en leidt de besluitvorming in en buiten de vergaderingen
– bewaakt de doelstellingen van de stichting
– coördineert lopende projecten en acties
– is het aanspreekpunt voor het adviseren en ondersteunen van eigenaren en bewoners die BAS benaderen, houdt hierover overzicht en overlegt waar nodig met andere bestuursleden
– coördineert (juridische) procedures en acties
– initieert en coördineert activiteiten op het gebied van voorlichting en informatie
– levert bijdragen aan de website bas-statenkwartier.nl (ervaring met WordPress is een voordeel maar niet vereist)
– bewaakt de taakverdeling binnen het bestuur

(Afgezien van de taken die typisch zijn voor de voorzitter, secretaris en penningmeester kunnen de taken binnen het bestuur in onderling overleg worden verdeeld.)

Vacature 2: Bestuurslid

De functies secretaris en penningmeester zijn op dit moment vervuld, daarnaast is er één algemeen bestuurslid die met name gespecialiseerd is in bouwkundige zaken. De nieuwe functionaris is ook een algemeen bestuurslid en heeft bij voorkeur kennis van, ervaring met of affiniteit met minstens een van de gebieden bouwkunde, bouwkunst en bestuursrecht.

Een bestuurslid van BAS:
– woont de bestuursvergaderingen bij (op dit moment ongeveer tweemaandelijks)
– denkt mee over het beleid en de manier waarop BAS procedures en acties voert
– levert afhankelijk van de af te spreken taakverdeling in het nieuwe bestuur een bijdrage aan:
– het volgen van bouwplannen voor en bouwactiviteiten in het Geuzen- en Statenkwartier en zo nodig het geven van een zienswijze (schriftelijk of via inspreken), het aantekenen van bezwaar bij de gemeente of het instellen van beroep bij de rechtbank
– het geven van voorlichting over acties en procedures via de website bas-statenkwartier.nl (ervaring met WordPress is een voordeel maar niet vereist)

Heeft u interesse in een van beide functies, neem dan contact op met Maarten Ruijters (maarten@bas-statenkwartier.nl, 06-34217485) of Hans Westenberg (hans@bas-statenkwartier.nl, 06-53113260)

Het torentje

Het nieuwe jaar begon letterlijk met een grote klap: het torentje van Frederik Hendrikplein 34 belandde in de sloopcontainer. In april 2020 initieerde BAS een breed gedragen bezwaar tegen de verleende omgevingsvergunning. De buurt, de politiek, de pers en onze bondgenoot Vereniging Vrienden van Den Haag waren verbaasd en boos dat deze aantasting van het hart van ons rijksbeschermd stadsgezicht zomaar werd toegestaan. Het traject van bezwaar en beroep bij de gemeente duurde het hele jaar 2021 en anno 2022 wachten wij nog steeds op de definitieve uitspraak van de rechter. De eigenaar van het torentje heeft in januari met deze sloop een voorschot op de uitspraak genomen – op eigen risico. Een parallel traject loopt voor de dakopbouw van Frederik Hendrikplein 30, ook daar is het wachten op de uitspraak.

Actie, actie

Daarnaast waren er circa 30 andere bouwplannen die strijdig waren met het beschermde stadsgezicht en waar wij tegen in actie kwamen. Het merendeel dakopbouwen op markante plekken in het straatbeeld en storend zichtbare dakterrassen, en ook een aantal lelijke kunststof kozijnen in gave ensembles op mooie plekken. Wij dienden dan een zienswijze in bij de Welstand, die daarna in veel gevallen hun negatieve advies uitbrachten mede op grond van onze argumenten, òf wij maakten bezwaar tegen de verleende vergunning – met of zonder succes- òf wij deden een melding van illegale bouw bij de Pandbrigade. Hulde aan de Pandbrigade die altijd snel in actie kwam en kordaat optrad. In de helft van de gevallen lag het initiatief bij bezorgde buurtbewoners, de overige zaken kwamen in beeld doordat wij de dagelijkse gemeentelijke meldingen scherp in de gaten houden.

Advies

Het wijkoverleg vroeg onze bijdrage bij de perikelen rond Dick’s Snackcar, een ander langlopend dossier. Daarnaast gaven wij advies aan buurtbewoners met vragen over eigen bouwplannen of zorgen over de bouwplannen van de buren. Wij dienden twee WOB-verzoeken in, over de nieuwbouwplannen op de plek van garage Kettenis in de Van Beverningkstraat en over het rijksmonument Huize de Kempenaer, zwaar verwaarloosd door de ambassade van Saoedie -Arabië. De resultaten van de beide WOB-verzoeken leverden ruim na de wettelijke verplichte antwoordtermijn treurig weinig informatie op.

Haagse zaken

Verder keken wij ook over de grenzen van de wijk en naar de toekomst. Abe van der Werff was de penvoerder van een gezamenlijk rapport van de negen Haagse rijksbeschermde stadsgezichten over onze gedeelde problemen, dat deze zomer werd aangeboden aan de gemeente in de persoon van wethouder Balster. Er komt nog een vervolgcontact met de dienst Stedelijke Ontwikkeling. Ondertussen is de gemeente het inspraaktraject voor de nieuwe Omgevingswet gestart. BAS heeft in december het initiatief genomen om de gezamenlijke inbreng voor de komende Omgevingsvisie te schrijven namens de rijksbeschermde stadsgezichten en de Vereniging Vrienden van Den Haag. Daarmee zijn we aanbeland in het nieuwe jaar 2022. Wordt vervolgd!

---

Klein nieuws, goed nieuws. Bewoners van de wijk die zorgvuldig willen omgaan met het monumentale karakter van hun woningen vragen BAS regelmatig om advies, bijvoorbeeld bij verbouwingen of aanbrengen van isolatie. Dat geven wij graag, daar zijn wij voor. In de Viviënstraat zijn recent een aantal gevels weer in authentieke staat teruggebracht door de stalen balkonhekken te vervangen door houten hekken. Maarten Ruijters heeft daarvoor op verzoek van de bewoners archiefonderzoek gedaan en het oorspronkelijke ontwerp teruggevonden.